Jeugdzorg sluit EVC-route wegens fraude: “Moeten onze jeugd beschermen tegen mensen met slechte bedoelingen”
De jeugdzorg in Nederland stopt met het toelaten van medewerkers die nieuw starten met het ervaringstraject ‘Vakbekwame hbo jeugd-en gezinsprofessional’. Professionals die al via zo’n EVC-traject in de sector werken kunnen dat blijven doen. Wel zijn er jeugdzorgmedewerkers wegens fraude met certificaten geschrapt uit het register van het SKJ.
Dat laat de jeugdzorgsector vandaag in een brief aan de aanbieders van de ervaringscertificaten weten. Een onderzoek van SKJ wees vorig jaar uit dat er op grote schaal wordt gefraudeerd met deze certificaten. Boven op de grootschalige EVC-fraude leken ook criminelen via de EVC toegang te hebben gevonden tot de jeugdzorg. De registratieaanvragen bij het SKJ met een EVC-vakbekwaamheidsbewijs waren daarom al tijdelijk opgeschort. De sector kiest er nu voor om de EVC-standaard, waarop de certificering is gebaseerd, helemaal in te trekken. Jeugdzorg Nederland-voorzitter Ahmed Aboutaleb is duidelijk waarom deze stevige stap nu noodzakelijk is: “We moeten deze stap nu zetten om onze jeugd te beschermen tegen mensen met slechte bedoelingen”
In juni 2024 kwamen de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) en de Inspectie van het Onderwijs (IvhO) naar buiten met een verkenning waaruit bleek dat het te makkelijk is om aan de slag te gaan in de zorg met een ‘gekocht’ diploma zonder dat iemand daadwerkelijk de nodige ervaring via bijvoorbeeld een stage, opleiding, of werk heeft opgedaan. Volgens de inspectie zijn er ook malafide bureaus die ervaringscertificaten te koop aanbieden en vervolgens mensen, vaak als zzp’er, in de zorg aan het werk zetten.
EVC-fraude in de jeugdzorg
EVC staat voor Erkenning van Verworven Competenties, een systeem om ervaring en kennis van medewerkers officieel te erkennen zodat zij onder andere in de zorg aan het werk kunnen zonder bijvoorbeeld een hbo-diploma. Ervaringen en competenties worden getoetst aan de zogenoemde EVC-standaard. Bij voldoen aan de standaard wordt een vakbekwaamheidsbewijs afgegeven; hiermee kan de professional zich registreren bij SKJ.
Naar aanleiding van de signalen deed het SKJ vorig jaar een steekproef. Eind oktober kwamen de resultaten naar buiten. Een derde van de onderzochte dossiers bleek ‘ernstige onregelmatigheden’ te bevatten. Ook was het aantal EVC-aanbieders in een aantal jaar fors toegenomen. Van 5 EVC-aanbieders in 2018 naar 22 EVC- aanbieders in 2024. Tijdens de steekproef bleek bij 13 van deze aanbieders nagenoeg elk EVC-dossier ‘evidente onjuistheden’ te bevatten zoals plagiaat of werkervaring die niet bleek te kloppen. Er bleek gesjoemeld.
Nog zorgwekkender dan medewerkers die zonder de juiste ervaring de (jeugd)zorg binnenkwamen is dat de route ook is gevonden door criminele partijen. Aboutaleb: “Er zijn vermoedens van ondermijning en verrijking door criminelen. Naast de fraude met ervaringscertificaten zijn er aanwijzingen dat er wordt witgewassen en jongeren in de jeugdzorg worden geworven voor criminele activiteiten. Dat is wel het allerlaatste wat we willen en dat kunnen we als sector simpelweg niet toestaan.” De bevindingen van de steekproef van het SKJ zijn daarom ook gedeeld met het Openbaar Ministerie.
EVC-standaard ingetrokken
De jeugdzorgsector zegt daarom in een brief aan de EVC-aanbieders dat ze geen andere mogelijkheid ziet dan per direct te stoppen met het toelaten van nieuwe medewerkers die nieuw starten met het ervaringstraject. De jeugdzorgsector heeft er geen vertrouwen in dat de EVC-branche deze problemen zelf zal oplossen. Het toezicht op de EVC-bureaus voldoet niet. De instanties die de EVC-bureaus controleren worden gefinancierd door de EVC-bureaus zelf.
Signaal naar andere sectoren
De IGJ en de IvhO stellen in hun verkenning uit 2024 dat de problemen met de EVC vooral spelen in de wijkverpleging, verpleeghuizen, de geestelijke gezondheidszorg, de jeugdzorg en in de gehandicaptenzorg. Er is dus sprake van een probleem met ervaringscertificaten in een groot deel van de zorg. De jeugdzorgsector is met deze stap de eerste sector die de EVC-route dichtzet. “Wij zitten met deze stap dicht op de bal. Het is dus ook zeker een signaal naar andere zorgsectoren, want het probleem is veel breder dan de jeugdzorg alleen” zegt Aboutaleb. “Daarom doe ik hierbij ook de oproep aan andere zorgsectoren: ga hiermee aan de slag. Als mensen met slechte intenties bij ons niet meer aan de slag kunnen zullen ze naar andere zorgorganisaties kijken.”
Aan de slag met een beter systeem
Ervaringscertificaten in de zorg worden desalniettemin gezien als een mooie manier om geschikte mensen aan de slag te laten gaan en een belangrijke stap om de grote tekorten op de arbeidsmarkt op te lossen. “Er zijn veel goede mensen in de jeugdzorg aan het werk via zo’n certificaat” zegt ook Aboutaleb. “Zij leveren een waardevolle bijdrage aan de liefdevolle zorg en ondersteuning van kinderen en gezinnen in kwetsbare posities.”
Daarom zoekt de jeugdzorgsector nu naar een beter systeem om mensen met de juiste ervaring op een betrouwbare en veilige manier aan het werk te krijgen in de jeugdzorg.
