Onze reactie op de Stand van de Jeugdzorg 2026

De Stand van de Jeugdzorg 2026 laat opnieuw zien dat de jeugdzorg in Nederland te versnipperd is georganiseerd. Vooral voor kinderen en gezinnen met een complexe, zware hulpvraag is dat een groot probleem. Zij dreigen door een gebrek aan passende hulp tussen wal en schip te vallen. Jeugdzorg Nederland herkent de bevindingen en aanbevelingen uit het jaarlijkse rapport. Voorzitter Ahmed Aboutaleb: “De Stand van de Jeugdzorg sluit haarfijn aan bij de visie van Jeugdzorg Nederland.”

De Stand van de Jeugdzorg 2026 wordt dit jaar voor het eerst uitgebracht door de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa). De NZa nam per 1 januari 2026 de taken van de Jeugdautoriteit (JA) over en kreeg daarnaast nieuwe taken rond de beschikbaarheid van jeugdzorg.

De NZa ziet in het rapport een mismatch tussen de vraag naar jeugdzorg en het beschikbare aanbod. Gemeenten, regio’s en jeugdzorgorganisaties hebben onvoldoende zicht op welke hulp waar nodig en beschikbaar is. Verschillen in definities en registratie maken het bovendien moeilijk om vraag en aanbod goed op elkaar af te stemmen.

De NZa pleit daarom onder meer voor meer landelijke standaardisatie. Wij herkennen dat beeld. In de reacties op eerdere edities van de Stand van de Jeugdzorg wezen we al op de gevolgen van versnippering en marktwerking voor de jeugdzorg.

Beschikbaarheid specialistische hulp vraagt om regie

Vooral bij specialistische jeugdhulp wringt de huidige inrichting van het stelsel. Gemeenten hebben een lokale verantwoordelijkheid, terwijl kinderen met ingewikkelde problemen soms zeer specialistische hulp nodig hebben die niet door iedere gemeente afzonderlijk kan worden georganiseerd.

Ahmed Aboutaleb, voorzitter van Jeugdzorg Nederland:

“De jeugdzorg is te versnipperd georganiseerd. Dat laat de Stand van de Jeugdzorg andermaal zien. Kinderen met complexe problemen zijn daar de dupe van. Voor specialistische jeugdzorg is samenwerking namelijk cruciaal. We moeten samen bepalen welke zorg waar nodig is en ervoor zorgen dat die zorg daar ook daadwerkelijk beschikbaar is. Dat vraagt om stevige regie”

Dat sluit aan bij de richting die wij momenteel met onze partners verder uitwerken. Daarbij wordt onder meer gekeken naar één duidelijke gemeentelijke opdrachtgever per regio en langdurige samenwerking tussen gemeenten en jeugdzorgorganisaties. Jeugdzorgorganisaties zijn dan niet alleen leverancier van afzonderlijke trajecten, maar dragen samen met gemeenten verantwoordelijkheid voor de regionale opgave en de beschikbaarheid van passende jeugdhulp.

Ruimte om te innoveren

Een andere zorgwekkende constatering is dat het aandeel opbrengsten uit de Jeugdwet in de afgelopen 4 jaar bij grote (jeugd)zorgorganisaties met 10 procent afnam. Dat wijst er volgens de NZa op dat zij hun focus verleggen naar andere zorgvormen. Ook die verschuiving betekent een risico voor de beschikbaarheid van de jeugdzorg.

De NZa ziet in de Stand van de Jeugdzorg ook voorzichtig positieve ontwikkelingen. Het gebruik van jeugdzorg nam in 2025 volgens voorlopige cijfers met 3 procent af. Ook de financiële positie van jeugdzorgorganisaties lijkt gemiddeld iets te stabiliseren. Toch blijft de positie van grote jeugdzorgorganisaties kwetsbaar: hun gemiddelde rendement bedroeg 1,6 procent. Dat is volgens de NZa te laag voor een gezonde bedrijfsvoering op de lange termijn.

Ahmed Aboutaleb: 
“Veel organisaties zijn vooral bezig om binnen het bestaande stelsel overeind te blijven. Dan blijft te weinig ruimte over om te investeren in innovatie en betere zorg. We moeten uit die overlevingsstand.”

Versterken en beperken

De analyse van de NZa ondersteunt de koers van Jeugdzorg Nederland: we moeten de jeugdzorg versterken en beperken. Inmiddels krijgt 1 op de 8 kinderen in Nederland een vorm van jeugdzorg en zijn de totale kosten voor de Nederlandse jeugdzorg sinds de decentralisatie ruimschoots verdubbeld tot ongeveer 8 miljard per jaar. Dat is niet houdbaar.

Niet iedere hulpvraag hoeft te leiden tot een individueel jeugdzorgtraject. Hulp en ondersteuning moeten daarom veel eerder beschikbaar zijn rond gezinnen, op school en in de wijk. Specialistische jeugdhulp moet toegankelijk en van goede kwaliteit blijven voor kinderen en gezinnen die deze echt nodig hebben.

Ahmed Aboutaleb:  
“De analyse ligt er. Nu moeten we voorkomen dat iedere partij vanuit zijn eigen stukje van het stelsel verder gaat. De problemen die de NZa beschrijft kunnen we alleen gezamenlijk oplossen. Daar zijn landelijke regie en regionale samenwerking voor nodig. Alleen zo kunnen we bouwen we aan een jeugdzorg waarin passende hulp beschikbaar is voor de kinderen en gezinnen die deze het hardst nodig hebben.”


Deel deze pagina: