Onze reactie op het rapport ‘Eenzaam gestorven’
Vandaag presenteerde Jason Bhugwandass het rapport ‘Eenzaam gestorven’. Het is het vervolg op het rapport ‘Eenzaam gesloten’. De verhalen van jongeren, de bevindingen van inspecties en eerdere onderzoeken tonen al jaren een pijnlijk beeld. Jongeren hebben te maken gehad met ernstige tekortkomingen in het behandelklimaat op de Zikos-afdelingen en struggelen nog steeds met de gevolgen. Jeugdzorg Nederland is geraakt door de verhalen uit het rapport.
Door de verhalen van de jongeren en eerdere onderzoeken en rapporten die over de Zikos-afdelingen in het bijzonder en de gesloten jeugdzorg in het algemeen zijn verschenen, waaronder het eerdere rapport van Bhugwandass, hebben we als sector onder ogen moeten zien dat de gesloten jeugdzorg jongeren vaak niet heeft gebracht wat zij nodig hadden. Jongeren werden tijdens hun verblijf in zorg geconfronteerd met ingrijpende vrijheidsbeperkende maatregelen en er is sprake geweest van geweld en misbruik. Dat heeft diepe sporen nagelaten in hun leven. Het is schrijnend om in ‘Eenzaam gestorven’ te lezen dat het met deze jongeren nog niet goed gaat. Sinds de publicatie van Bhugwandass’ vorige onderzoek deed driekwart van de jongeren een suïcidepoging en zijn er 5 van de 51 jongeren overleden.
Terwijl deze jongeren behoefte hadden aan zorg, veiligheid, nabijheid en perspectief heeft de gesloten jeugdzorg veel jongeren juist verder getraumatiseerd. Als sector voelen wij de verantwoordelijkheid om het aangedane leed bij deze jongeren te erkennen en bij te dragen aan herstel. Daarom zijn wij, samen met de Rijksoverheid en gemeenten, in gesprek met jongeren en oud-cliënten over hoe erkenning, excuses en herstel op een betekenisvolle manier vorm kunnen krijgen. Dat is nodig om recht te doen aan wat hen is aangedaan.
De Zikos-afdelingen zijn inmiddels gesloten. Ook hebben we de afgelopen jaren als sector, samen met de betrokken partijen ingezet op de afbouw van de gesloten jeugdzorg en de ombouw naar kleinschalige alternatieven. Voor de jongeren die nog wel in de gesloten jeugdzorg zijn geplaatst hebben we de JeugdzorgPlus veiliger gemaakt. Zodat zij niet mee hoeven te maken wat de jongeren uit het rapport van Jason Bhugwandass is overkomen.
Maar daarmee zijn we er nog niet. We moeten blijven luisteren naar de ervaringen van jongeren en daarvan leren. Het is ook aan ons – als jeugdzorgorganisaties, gemeenten en Rijk – om lessen te trekken uit de bevindingen zodat we ervoor zorgen dat de jongeren die nu in de meest kwetsbare posities zitten wél de juiste hulp en ondersteuning krijgen die zij nodig hebben: zo thuis mogelijk, zo kleinschalig mogelijk en met focus op veiligheid, stabiliteit en vertrouwen.
