Wat de excuses voor Jeugdzorg Nederland betekenen

Vandaag (29 augustus 2026) hebben wij als Jeugdzorg Nederland samen met het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, het ministerie van Justitie & Veiligheid en de Vereniging Nederlandse Gemeenten onze excuses aangeboden aan (oud-)jongeren die hebben geleden door hun verblijf in voorzieningen voor gesloten jeugdzorg, en aan mensen die vóór 2008 door de kinderrechter in een justitiële jeugdinrichting zijn geplaatst voor zorg en bescherming, en niet omdat zij een strafbaar feit hadden gepleegd.

Jongeren zijn tijdens hun verblijf geconfronteerd met een vergaande inzet van vrijheidsbeperkende maatregelen. Er was te weinig aandacht voor wat ze eerder hadden meegemaakt en wat ze nodig hadden binnen de gesloten jeugdzorg. Ook waren er jongeren die tijdens hun verblijf onvoldoende passend onderwijs konden volgen. Wij hebben ze daar niet genoeg veiligheid en passende zorg kunnen bieden en dat heeft tot op de dag van vandaag een grote impact op hun leven.

Onze verantwoordelijkheid als sector
Jeugdzorg Nederland biedt deze excuses aan namens de hele sector. Want gesloten jeugdzorg stond niet op zichzelf. Jongeren kwamen daar terecht vanuit een breder stelsel waarin veel organisaties een rol hadden: jeugdhulporganisaties die deze jongeren niet de hulp konden bieden die zij nodig hadden, waardoor plaatsing in de gesloten jeugdzorg te vaak voorkwam, en gecertificeerde instellingen die een wezenlijke rol hadden in deze plaatsingen. Ook daarin ligt verantwoordelijkheid. Daarom maken we deze excuses niet alleen namens de organisaties waar jongeren verbleven, maar namens de gehele sector die onderdeel was van dit systeem.

Luisteren en niet wegkijken
De oproep om excuses aan te bieden kwam van jongeren zelf. Hun verhalen, hun moed en hun vasthoudendheid hebben zichtbaar gemaakt wat te lang onvoldoende is gezien. Dat vraagt van ons niet alleen dat we luisteren naar wat zij vertellen, maar ook dat we ruimte maken voor hun boosheid, hun kritiek en hun wantrouwen. Juist daarin ligt volgens ons de betekenis van erkenning. Niet door ons ervan af te keren, maar door erbij te blijven, te proberen te begrijpen wat er wordt gezegd en ons af te vragen wat dit van ons vraagt.

Jongeren kwamen terecht in een systeem waarin vrijheidsbeperking normaal was geworden en waarin onvoldoende bescherming bestond tegen situaties die schadelijk waren. Door wetgeving, beleid, bestuurlijke keuzes, werkprocessen, de inrichting van locaties en de dagelijkse praktijk ontstonden omstandigheden die niet veilig en ook niet menswaardig waren.

Maar we weten ook dat de werkelijkheid niet alleen gaat over systemen en structuren. Achter de verhalen van jongeren zitten ook ervaringen met mensen. Jongeren hebben verteld over situaties waarin grenzen werden overschreden. Over vernedering, intimidatie, agressie en zelfs seksueel geweld. Deze verhalen zijn moeilijk om te horen. Ze roepen verdriet, schaamte en confronterende vragen op. Daar mogen we als jeugdzorgorganisaties niet van wegkijken. Juist deze ervaringen vragen om erkenning.

Deze excuses zijn daarom geen eindpunt. Ze zijn een moment van stilstaan, van erkennen en van verantwoordelijkheid nemen. Herstelactiviteiten zijn daar een volwaardig en essentieel onderdeel van. Tegelijkertijd bouwen we verder aan de structurele veranderingen die al in gang zijn gezet, gericht op het af- en ombouwen van gesloten jeugdzorg en het versterken van alternatieven. Dit traject vraagt om samenwerking, transparantie en een gezamenlijke inzet om te zorgen dat jongeren in de toekomst veilig, menswaardig en met perspectief worden ondersteund.